1 “ Vroeger bouwden de studenten veel betere feestj es ” Een les Chinees of privaatrecht op zaterdag? Vandaag kan het op de Antwerpse universiteit. Tijdens de open - campusdagen dit weekend komen duizenden studenten eens snuffelen aan het studentenleven in Antwerpen. Met 48.000 studenten is Antwerpen na Gent de grootste studenten stad van Vlaanderen. Leuven dé studentenstad? Antwerpen is met 48.000 studenten in het hoger onderwijs de studentenstad aan de Dijle voorbijgestoken. In Antwerpen kun je overal studenten tegenkomen, van campus Spoor Noord tot de Karel de Grotecampus aan het Zuidstation. Maar dé studentenbuurt in Antwerpen, die ligt nog altijd vlak bij de universiteit aan de Ossenmarkt. “Op onze universitaire campus in de stad zelf lopen er 10.741 studenten rond”, zegt Sabine Mous (34) van de communicatiedienst van de universiteit Antwerpen. “En tellen we alle campussen van de universiteit mee, dan komen we aan 20.165 studenten. De universite it blijft grote aantallen studenten naar Antwerpen lokken.” Toch zijn er buurtbewoners die zich de tijd herinneren dat de eerste studenten de straten onveilig begonnen te maken. “Wij hebben hier al 63 jaar een zaak”, zegt Juul Sneyers (85), de man achter b roodjeszaak Jean - Pierre, genoemd naar zijn zoon die vandaag ook smoskes aan de studenten verkoopt. “Mijn zaak is ouder dan de universiteit. Ik herinner me nog goed hoe de eerste studenten hier de bloemetjes buiten kwamen zetten.” In 1965, meer dan een halv e eeuw geleden dus, werd de Sint - Ignatius Handelshogeschool omgevormd tot Faculteit Economische Wetenschappen van de pasgeboren UAntwerpen. “In de beginjaren liepen er hier geen tienduizend, maar twee - of driehonderd studenten rond. Dus begonnen wij broodj es te smeren om te verkopen. Die eerste studenten, die waren minder braaf dan die vandaag. Het waren vaak jongens van rijke komaf die hier economie kwamen studeren, en die durfden wel te drinken en te feesten. Als ze 's morgens mijn winkel binnenkwamen, wa s ik soms bang dat ze door de etalage zouden vallen van zattigheid.” Nee, geef Juul dan maar de studenten van vandaag. “Ze zijn braaf geworden, het gaat er veel zachter aan toe vandaag de dag. En het zijn er veel meer dan vroeger, ja. Vroeger had je ook no g geregeld buurtbewoners die hier iets kwamen kopen, nu zijn het allemaal studenten. In de zomer is het hier heel stil...” 2 Dag juffrouw Het is bijna vrijdagmiddag, en dan is het allesbehalve rustig bij Juul en Jean - Pierre. “Dag juffrouwkes”, begroet Jean - Pierre de studentes die binnenkomen. “We komen liever voor 12u, dan moeten we niet aanschuiven”, zegt juffrouw Velma, studente wijsbegeerte, die samen met haar vriendin Astrid de honger komt stillen. “Ja, 'juffrouw', zo noemen ze mij nergens anders. Ze zi jn hier altijd heel vriendelijk en doen graag een babbel. En een smos voor 2 euro, waar vind je dat nog? Ik neem hier het liefst een warm kaasbroodje. En een stuk appelcake, superlekker en het kost ook maar iets meer dan een euro. Elke dinsdagavond hebben we les tot 20u, hedendaagse analytische wijsbegeerte. Zo'n stuk cake zorgt ervoor dat ik telkens genoeg energie heb tot het einde van de les.” De appeltjes voor de cake, die schilt Juul nog elke morgen zelf. “Om 7u sta ik hier al. Ik maak de koffie, schil de appels, kook de eieren voor de broodjes... Hoeveel wij er hier elke dag smeren en hoeveel cakes wij bakken, dat tel ik al lang niet meer. En soms zeggen de mensen weleens dat we meer moeten vragen, maar het zijn studenten, hé, die hebben geen groot budget .” “We zijn een keer moeten verhuizen, toen de universiteit uitbreidde en een sportzaal wilde bouwen waar wij onze winkel hadden. Maar sindsdien zitten we hier aan de Grote Kauwenberg, dit gebouw is van ons. Dat zorgt er ook voor dat we goede prijzen aan d e studenten kunnen geven.” Schoonste meisjes Zelfs na zestig jaar is Juul het nog niet beu om in de zaak een hand te komen helpen. “Hier komen de schoonste vrouwen van heel België... Elk jaar opnieuw, al die mooie jonge meisjes die hier over de vloer komen, ik kan mij geen schonere job bedenken. Wat moet ik anders doen, thuis in de zetel zitten? Nee, hier ben ik in mijn element. Het doet mij ook altijd veel plezier als er oud - studenten passeren. En zo zien we er veel: zo'n tien per dag. Die komen uit nostalgi e nog eens langs als ze in de buurt zijn. En nog een smos of een stuk cake meenemen, natuurlijk.” De smoskes van Juul en Jean - Pierre zijn een monument op zich. Maar andere vaste waarden op de campus zijn met de jaren verdwenen. “Vroeger hadden we altijd ee n studentenarts die rond de middag spreekuur had op de campus”, zegt Sabine Mous van de communicatiedienst van de universiteit. “Maar omdat de huisartsen die dat op zich namen daar geen tijd meer voor hadden, besloten we vijf jaar geleden die traditie stop te zetten. We verwijzen de studenten nu door naar de huisartspraktijken hier in de buurt zelf.” 3 Een ander monument, de studentenhome Ten Prinsenhove die boven het studentenrestaurant uittorende, is sinds vorig jaar gesloten. “Het gebouw met elf verdieping en vol studentenkamers dateerde uit de jaren 70 en was niet meer in orde met de nieuwe brandveiligheidsvereisten”, zegt Sabine Mous. “We hebben overwogen om zelf te renoveren, maar uiteindelijk is beslist dat we het gebouw voor veertig jaar in erfpacht zul len geven aan een ontwikkelaar die ons goede plannen voor het gebouw kan voorleggen. Het studentenrestaurant blijft wel, maar een studentenhome die eigendom is van de universiteit zelf, dat hebben we niet meer. Alle studenten die daar woonden, hebben onder tussen een kot gevonden op de privémarkt.” Wie op zoek is naar een kot, komt bij de meisjes van Gate15 terecht. “We helpen studenten met vragen rond huisvesting: vorig jaar hebben we kottours georganiseerd toen het opencampus dagen waren”, zegt studente Ev a Vyncke (23), die aan het onthaal van Gate15 zit. “Vooral de ouders waren nieuwsgierig naar hoe de koten eruitzagen. Die bleven maar vragen stellen... Je zou toch denken dat het de studenten zijn die er moeten wonen.” Student of Antwerpenaar Zelf zit Eva al enkele jaren op kot in Antwerpen. “Ik kom uit Westmalle, maar ik woon hier zo graag dat ik eigenlijk liever zeg dat ik uit Antwerpen kom. Zeg je West malle, dan begint iedereen over trappistenbier. En ja, wij wonen naast de brouwerij. Daar opgroeien was w el leuk, maar nu ben ik blij dat ik hier woon. Ik wil niet meer terug naar de Kempen.” Waarom koos Eva voor Antwerpen? “Leuven is alleen maar een studentenstad, Antwerpen is een echte stad. Wil je naar een cantus of een fuif? Je kan hier de student uithang en, maar dat moet niet. Ja, er zijn een paar studenten die na vier jaar les volgen niets meer van Antwerpen kennen dan de campus, de Stadswaag voor fuiven en de Meir om te shoppen. Maar je kunt ook naar het theater, naar concerten. Er is altijd wel iets te doen in het weekend. In het eerste jaar ging ik elk weekend nog naar huis, nu blijf ik hier. In Westmalle in de zetel zitten vind ik minder leuk dan mijn weekend in Antwerpen doorbrengen. De was? Die doe ik hier zelf in een wasserette.” Sociale mix Na haa r master in sociaal - economische wetenschappen aan de UA is Eva nog een jaartje aan het bijstuderen in Brussel. “Maar ik woon in 't Stad. Ik vind de VUB heel anders aanvoelen als campus. Dat is een studenteneiland in de stad: de fitness, de winkel, de koten , alles ligt daar op de campus. Terwijl hier een bejaarden tehuis en een school naast de universiteit ligt. Je hebt hier een veel bredere sociale mix.” 4 “Daar kom je niet van de campus, hier ligt de campus midden in de stad. Hier kun je kiezen of je je Antw erpenaar of student voelt. En ik noem me het liefst Antwerpenaar. Al kan ik me niet meten met de familie van mijn lief, dat zijn echte Antwerpenaren, dat hoor je als ze praten. Ik moet nog wat aan mijn Antwerpse accent werken... Maar bij familie in de Kempen en de Limburg noemen ze mij ondertussen wel 'een Antwerpse'.” Student stedenbouw Filip Hendrickx (24) komt uit Temse, maar zit in de stad op kot. “Ik heb eerst mijn master geschiedenis gedaan, en zit nu in het laatste jaar van mijn master stedenbouw. Wat ik graag zou zien veranderen in de studentenbuurt, is dat er meer straten autovrij worden gemaakt. En wat het studeren vandaag soms niet makkelijk maakt, is dat we voor heel wat lessen geen papieren cursus meer hebben. Alles gebeurt op de laptop: je neemt notities, krijgt soms wat slides doorgestuurd van de prof, er zijn digitale leerplatformen... Maar de computer zorgt ook voor afleiding. Dat maakt het niet makkelijk als je in de blok zit, of als je je thesis moet schrijven.” Bij studentenboekhandel Acco vliegen de handboeken nog steeds over de toonbank. “Ook al zijn er stukken leerstof die ze evengoed op het net kunnen vinden of in e - books, ik zie dat de studenten toch graag de papieren versie kopen”, zegt Nele Vanloocke (27), commercieel medewerkster bij Acco. “En ik begrijp ze. Ik studeerde ook liever vanuit boeken en cursussen dan vanop een scherm. Ik herinnerde me op examens vaak waar een antwoord stond, ergens onderaan de linkerpagina, bijvoorbeeld. Bij een computer kan je minder beroep doen op je vis uele geheugen. Daarom denk ik niet dat de cursussen en handboeken ooit helemaal zullen verdwijnen. Er zal altijd een boekhandel in de studentenbuurt nodig zijn.” Pastor Gert En er zal ook altijd nood aan een studentenpastor zijn. Al achttien jaar staat de deur van Gert Van Langendonk open in 'Zomaar een dak'. “Dit is de living van de universiteit”, zegt studentenpastor Gert van Langendonk . “Hier kun je gewoon binnenlopen en je aan de tafel of in de zetel zetten. Om je broodje op te eten of tussen twee lesse n even op adem te komen. Maar ook met diepere vragen kan iedereen bij mij terecht.” De vragen die de pastor krijgt, zijn niet veranderd de voorbije achttien jaar. “In de meeste gesprekken gaat het over conflicten met de ouders, eenzaamheid, relatieprobleme n, geloofsvragen... Men zegt dat de studententijd de schoonste tijd van je leven is, maar dat is het niet automatisch, niet voor iedereen en zeker niet elke dag. Iedereen heeft tijdens zijn studentenjaren wel eens een moment dat het niet gaat, dat je tegen p roblemen aanloopt. En dat is normaal.” 5 Vragen over de zin van studies, daar komt pastor Gert ook regelmatig mee in aanraking. “Sommigen kiezen vanuit hun hart en passie een richting. Maar eens het einde van hun studies nadert, en ze merken dat hun diploma op de arbeidsmarkt weinig waarde heeft, kan dat vragen oproepen: wat heeft het voor zin? Wat ben ik waard, als ik hier geen job mee vind? Het omgekeerde kan ook: iemand die met het oog op kansen op de arbeidsmarkt een richting kiest, en die zich aan het ei nde van zijn studies afvraagt wat voor zin het heeft, want zijn passie ligt daar niet.” Geen happy hour meer In studentencafé Kassa 4 op de Ossenmarkt is de sfeer opperbest op vrijdagnamiddag. “We komen een pintje pakken na de laatste les van de week”, zegt student Sebastian. Barman Daan Willeme (23) tapt hier de frisse pintjes. “Hier barman zijn, dat is mijn studentenjob. Er wordt wel eens gezegd dat studenten niet meer op café gaan, maar dat klopt niet. Ja, met mijn vrienden kopen wij samen ook een bak bier die we op kot drinken voor we uitgaan. Dat is om te besparen, een pintje dat 50 cent kost op kot of 3 euro elders, dat maakt een verschil. Maar dat betekent niet dat we de h ele tijd op kot blijven drinken. Na het uitgaan komen we ook wel op café terecht. En na de les pakken we ook vaak een pint. Eentje, zeggen we dan. Maar uiteindelijk blijven we hangen...” Al wisten de studenten vroeger betere feestjes te bouwen, meent buurt bewoner Fons (62). “Ik woon hier bij de Ossenmarkt. Heel wat pure studentencafés, zoals De Vettige Swa, Alma en de Hill Diar, waar veel rechtenstudenten kwamen, zijn verdwenen. Vroeger had je meer ambiance en was het om vier uur 's namiddags happy hour, so ms elke dag. De studenten vandaag zijn veel kalmer geworden, ze feesten niet meer zoals vroeger. Ik vind dat spijtig, ik hield daar wel van, tussen de studenten pinten pakken en mee feesten. Maar die schone tijden zijn voorbij.”