Höfundar Úrtak Mælitæki / Aðferð Niðurstöður Kornuijt o.fl. (2022) Kerfisbundin samantektarrannsókn og safngreining sem byggir á 6 rannsóknum (5 cohort og 1 case – control) með samtals 4263 sjúklingum og 4811 hnéskiptaaðgerðum. Kerfisbundin leit var framkvæmd samkvæmt. PRISMA leiðbeiningum. Leitað var í PubMed og Embase gagnasöfnum. Rannsóknir voru valdar út frá ákveðnum skilyrðum (t.d. TKA sjúklingar, mæld líkamleg virkni og upplýsingar um endurkomu aðgerð). Helsta útkoman var enduraðgerðartíðni (e. revision rate ) eftir TKA í tengslum við háa vs. lága líkamlega virkni. Niðurstöðurnar bentu til þess að aukin líkamleg virkni eftir hnéskiptiaðgerð tengdist ekki aukinni hættu á enduraðgerð eða verri endingu gerviliðar í flestum rannsóknum. Þetta bendir til þess að sjúklingar geti almennt verið líkamlega virkir eftir TKA án þess að auka verulega áhættu á losun eða bilun í gerviliðnum. Paul o.fl. (2022) Kerfisbundin samantektarrannsókn ( e. systematic review ). 26 rannsóknir (21 TKA, 5 UKA) með samtals 3095 TKA hné og 482 UKA hné. Sjúklingar ≤55 ára. Kerfisbundin leit í PubMed, Medline, SPORTDiscus og CINAHL. Mælitæki: heildarlifun gerviliðar (e. All - cause survivorship ), Knee Society Score (KSS), Knee Society Function Score, WOMAC og Tegner, auk mats á endurkomu til hreyfingar og íþrótta. Lifun gerviliða var >90% fyrstu 5 – 10 ár en lækkaði í ~70 – 85% til lengri tíma. Flestir sjúklingar sýndu góða til framúrskarandi virkni (KSS). Hreyfing jókst almennt eftir aðgerð en þátttaka í íþróttum gat minnkað. Helstu ástæður enduraðgerða voru loosening, polyethylene slit og sýking. Niðurstaða: TKA hjá yngri sjúklingum gefur góðan árangur, en taka þarf tillit til langtíma áhættu og álags tengt hreyfingu. Arshi o.fl. (2023) Greinin er yfirlitsgrein (e. review article ) sem tekur saman fyrri rannsóknir um endurkomu í íþróttir eftir liðskiptaaðgerðir. Hún byggir á mörgum rannsóknum um sjúklinga sem hafa farið í THA eða TKA. Höfundar fara yfir rannsóknir sem meta endurkomu í íþróttir, líkamlega virkni, fylgikvilla og endingartíma gerviliða. Notaðar eru niðurstöður úr kerfisbundnum samantektarrannsóknum (e. systematic reviews ), safngreiningum (e. meta - analyses ) og klínískum rannsóknum þar sem mæld eru t.d. virknistig, endurkoma til íþróttaiðkunar starfræn útkomugildi og gögn úr sjúkraskrám. Flestir sjúklingar geta snúið aftur til íþrótta og líkamlegrar virkni eftir liðskiptaaðgerð, oft innan 3 – 12 mánaða. Þátttaka er algengust í lág - og miðlungs álags íþróttum (t.d. ganga, golf, hjólreiðar og sund). Há - álags íþróttir eru almennt ekki ráðlagðar vegna mögulegs slits eða fylgikvilla í gerviliðnum. Endurkoma í íþróttir tengist helst aldri, BMI, fyrri virkni og áhuga sjúklings frekar en skurðaðgerðinni sjálfri. Lester o.fl. (2022) Rannsóknin er samantektaryfirlit (e. umbrella review ) sem byggir á 7 kerfisbundnum samantektarrannsóknum (e. systematic reviews ) og safngreiningum (e. meta - analysis ), sem saman innihalda gögn úr 162 rannsóknum með 12.042 TKA og 3.298 UKA sjúklingum. Kerfisbundin leit í Medline, Embase og Cochrane gagnagrunnum (2010 – 2020). Metið var: hvaða íþróttir sjúklingar geta snúið aftur í, tími til endurkomu í íþróttir (e. return to sport ), spáþættir fyrir endurkomu og ástæður fyrir því að sjúklingar snúa ekki aftur. 34 – 100% sjúklinga snúa aftur til íþrótta eftir hnéskiptaaðgerð. Flestir taka þátt í lág - álags íþróttum eins og göngu, hjólreiðum, golfi og sundi. Miðlungs - álags íþróttir geta verið mögulegar ef sjúklingur hefur fyrri reynslu af íþróttinni. Hins vegar eru ekki næg langtímagögn til að mæla með há - álags íþróttum eftir aðgerð.