Slavistische Beiträge ∙ Band 33 (eBook - Digi20-Retro) Verlag Otto Sagner München ∙ Berlin ∙ Washington D .C. Digitalisiert im Rahmen der Kooperation mit dem DFG- Projekt „Digi20“ der Bayerischen Staatsbibliothek, München. OCR-Bearbeitung und Erstellung des eBooks durch den Verlag Otto Sagner: http://verlag.kubon-sagner.de © bei Verlag Otto Sagner. Eine Verwertung oder Weitergabe der Texte und Abbildungen, insbesondere durch Vervielfältigung, ist ohne vorherige schriftliche Genehmigung des Verlages unzulässig. «Verlag Otto Sagner» ist ein Imprint der Kubon & Sagner GmbH. Dagmar Burkhart Untersuchungen zur Stratigraphie und Chronologie der südslavischen Volksepik Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access I JL Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access Zi ЬО .52 3 / 3 3 S l a v i s t i s c h e B e i t r ä g e Band 33 DAGMAR BURKHART UNTERSUCHUNGEN ZUR STRATIGRAPHIE UND CHRONOLOGIE DER SÜDSLAVISCHEN VOLKSEPIK VERLAG OTTO SAGNER • MÖNCHEN I M I Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access г G O . 5 2 3 / 2 3 Dagmar Burkhart Untersuchungen zur Stratigraphie und Chronologie der siidslavischen Volksepik Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access 00039713 S l a v i s t i s c h e B e i t r ä g e I Unter Mitwirkung von M. Braun, Göttingen ־ f P• Diels,. München ־J. Holthusen, Bochum ־E. Koschmieder, München יW. Lettenbauer, Freiburg/Br. * J. Matl, Graz F. W. Neumann, Mainz • K.-H. Pollok, Regensburg • L. Sadnik-Aitzetmüller, Saarbrücken • J. Sdiütz, Erlangen HERAUSGEGEBEN VON A. SCHMAUS, MÜNCHEN Technische Redaktion: P. Rehder, München Band 33 Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access DAGMAR BURKHART U N T E R S U C H U N G E N ZUR STRATIGRAPHIE UND C H R O N O L O G IE DER SÜDSLAVISCHEN VOLKSEPIK VERLAG OTTO SAGNER • M ÜNCHEN Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access Copyright by Verlag O tto Sagner, München 1968 Abteilung der Fa. Kubon & Sagner, München Druck: Fa. W. u. I. M. Salzer 8 München 2, Schleißheimer Straße 20 Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access M einen E l t e r n Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access 00039713 Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access D ie v o r lie g e n d e A r b e it w urde 1967 von d e r P h ilo s o p h is c h e n F a k u lt ä t d e r U n i v e r s i t ä t München a ls D is s e r t a t io n ange- nommen• A n g e re g t w urde d ie s e S tu d ie ü b e r das s ü d s la v is c h e H e ld e n - l i e d im Som m ersem ester 1963 von H e rrn P r o f . D r . A . Schmaus, d e r m ir w ährend d e r ganzen D auer d e r A r b e it m it w e r t v o l- le n R a ts c h lä g e n z u r S e ite s ta n d . Ihm g i l t m ein b e s o n d e re r Dank• Danken m öchte i c h auch den M ünchener B ib lio t h e k e n , v o r a lle m d e r O s te u r o p a - A b te ilu n g d e r S t a a t s b ib lio t h e k und d e r F e r n le ih e d e r U n i v e r s i t ä t s b i b l i o t h e k , d ie m ir d ie Be- S c h a ffu n g d e r zum T e i l sch w er z u g ä n g lic h e n L i t e r a t u r e r - m ö g lic h te n . Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access - II - I N H A L T E in le it u n g ....................................................................................................... .. 1 Die serbokroatische Heldenepik - vor allem un- ter Berücksichtigung des "ugrisohen" Anteile.......4 1.1 M e Langzeilenlleder................................10 1.11 Die dalaatinisoh-ragueanlsohen Dichter und Ka- 610-MioBić ln ihrem Verhältnis eu den ugriach- serbischen Helden................................... 21 1.2 Die Erlanger Liederhandschrift .......... * ......... 23 1.3 Die Sammlungen K&r&diiö, Milutinoviö und der Matioa Hrvataka ..................................... 31 2 Charakterisierung der mazedonischen und west- bulgarischen epischen Volkslieder ................. 35 2.1 Frage des geographischen Raumes und des epi- sehen Liedtype im asymmetrischen Zehnsilber.......35 2 . 2 Charakteristik der Volksepik im mazedonisch- westbulgarischen Raum .............................. 39 2*3 Bestandsaufnahme der ugrisohen Helden- und topographischen Namen an Hand der wichtigsten mazedonischen und bulgarischen Liedsammlungen .... 48 3 Behandlung der Sekundärschicht ln der mazedo- nieohen und westbulgariechen Volksepik an Hand einiger an ugrische Namen gebundener Sujets.......59 3.1 Petür Ban und Kral Mateja .......................... 60 3«2 Der prophetische Traum vom Fall Budims ............ 63 3.3 Kosovo-Lieder ....................................... 70 4 Untersuchung eines durch Verquickung der Se- kundär- und Primftrschioht charakterisierten Su- jetfelds der südslavischen Volksepik .............. 88 4*1 Br aut ge w Innung nach Bestehen von Freiersproben... .88 4*11 Braut fahr tmärchen ln Liedform: Bestehen von Freiersproben durch einen Helfer des Bräutigams.••94 4*12 Übersohwimmen eines Gewässers als vom Mädchen gestellte Freiersprobe ............................ 150 4*13 überschwimmen eines Gewässers und Drachenkampf als nicht von dem Mädchen selbst gestellte Frei- ereprobe ........................................... 169 Г *9 7 1 3 Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access 00039713 4*2 Brautfahrt mit Komplikationen .................... 228 4*21 Hochzeitszug mit Oberfall auf dem (Rück-) Weg und Verteidigung der Braut durch den Dever .............................................. 229 4*22 Kampf mit dem Drachen im Brunnen................. 291 4*3 Hochzeit mit Preieraproben und Überfall auf den Brautzug.................................. 302 4*4 Draohenkampf-Thematik außerhalb dea Hoch- zeitszugsujets ............. ...................... 332 4*41 Drachenkampf-Lleder............................... 333 4*42 Vila Brodarica-Lieder ................ ...........378 4*43 Bolen Doj6in-Lieder ................ ............. 409 4*44 Arapin-Lieder ........... .............. ..... • • • •416 4*45 Ergebnis. • .................... • .................. 425 5 Alter mazedoniacher und bulgariacher Lied- bestand: die Primftrachicht••••• .................. 429 5*1 Kampf mit einem übernatürlichen» anthropo- morphen Gegner .................................... 430 5*2 Heldenkind-Lieder..................• .............. 451 5*3 Zmej-Lieder........................................463 5*4 (Samo-)Vila-, Samodiva- und Juda-Lieder ......... 479 6 Zusammenfassung und Ergebnia ......... ...........487 Anmerkungen........ ..................................... 495 Abkürzungen.............................................. 518 Bibliographie. . ........................................ 519 - III - Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access - 1 - E I N L E I T U N G Eine der Untersuchung episoher Volkslieder gewidmete Ar- beit eteht zunächst ▼or dexa Problem, welche Stellung eie zum Heldenlied und seiner Genesis einnehmen soll• Diese Einstellung Impliziert dann gewissermaßen schon die zu behandelnde Problematik und auch die Arbeitsmethode• Im Laufe ihrer Erforaohung wurde die Volkaepik ▼on den verschiedensten Selten her beleuchtet •Zuerst bildete sich die sogenannte m y t h o l o g l a o h e Schule heraus, deren Vertreter (J.Grimm, Afanae'ev, Nodilo u.a.) in den Helden der epiachen Lieder Relikte elnea indogermanischen 1 , Olymp״ • sahen und indogermanische Mythen zum Ausgangspunkt für ihre "solaren1 4 und *lunaren*1 Theorien nahmen, wobei aie aber primitive Voratufen wie die alten Jägerkulturen mit ihren totemiet lachen und schamanietischen Vorstellun- gen übersahen• Die alte mythologische Schule wurde durch die sogenannte h i a t o r i a o h e Schule abgeldat, ala deren Vertre- ter V.Miller, К • und M«Chadwiok, S.Novakovió, A.Soerenaer T.Maretić, D.Kostió, S•Stanojevió, C.Bowra, К .Wais u.a• zu nennen sind• Das Hauptinteresse dieser Schule richte eioh auf den Nachweis der Historizität des Heldenliedes! Das Epoe lat ihrer Meinung naoh im Zuge besonderer histo- rischer Ereignisse entstanden, und seine Helden entspre- chen daher bestimmten historischen Personen• Eine vorhi- 8torische, mythologische Lledschlcht wird nicht ln Be- tracht gezogen, eventuell vorhandene mythische Elemente meist m im apäter eingedrungene Märohenstoffe abgetan1 • Der historischen Schule gebührt aber das Verdienst, den Blick auf den großen historischen Hintergrund gerichtet zu haben, den die Heldenepik für ihr Gedeihen braucht, doch erheben sich ln neuerer Zeit immer mehr berechtigt« Zweifel, ob die ä lt e s t e Epik als direkter Widerhall histo- rischer Ereignisse anzusehen 1st• Vor allem bei den Süd- Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access 00039713 s la v e n e r f r e u t e s ic h d ie h is t o r is c h e S ch u le regen Zu- s p ru c h s , w e il man ih r e T h e o rie n im Kampf um d ie n a t io n a le B e fre iu n g und S e lb s tb e h a u p tu n g a ls " B e w e is ra a te ria l" e in - s e tz e n k o n n te • Heute i s t i n d e r E rfo rs c h u n g d e r V o lk s e p ik e in e ge w isse m e th o d o lo g is c h e K r is e zu b e o b a ch te n . Von den v e rs c h ie d e n e n S chulen s c h e in t d e r sogenannte N e o m y t h o l o g i s - m u s ( M e le t in s k i j) d ie m e is te n Anhänger zu haben, dessen V e r t r e t e r F o rs c h e r w ie P .R a g la n , Jan de V r ie e , C h .A u tra n , R .C a rp e n te r, G .L e vy, A .В .L o rd , B .M e r ig g i u . a . s in d . D iese neue u n te r s c h e id e t s ic h von d e r a lt e n m y th o lo g is c h e n Schu- l e d a d u rc h , daß k e in e in d o g e rm a n is ch e G ö tte r w e lt mehr b e - schworen w ir d , sondern daß man das H e ld e n lie d a u f r i t u e l l - m y th o lo g is c h e A rch e typ e n z u r ü c k fü h r t, den M ythos i n m a x i- male Annäherung an Magie und R itu s b r in g t und ü b e rh a u p t e in e schon v o r d e r H is t o r is ie r u n g a r c h a is c h e r S t o f f e b e - stehende v o r h is t o r is c h e , m y th is c h e L ie d s c h ic h t annim m t. E in e r e in p s y c h o a n a l y t i s c h e K o n z e p tio n J u n g s c h e r P rägung, d ie t e ilw e is e schon b e i de V r ie s be- s t e h t , h a t C h.B audouin e n t w ic k e lt . F ü r das Märchen i s t uns d ie s e Methode v o r a lle m d u rch d ie A r b e ite n H . v . B e it s b e k a n n t. T r e ffe n d e re E in s ic h te n a ls d ie s e e xtre m a n t i - v h is t o r is c h e R ic h tu n g l i e f e r t a b e r m .E. d ie von V .Z ir m u n s k ij und V .P ro p p angewandte M ethode, d ie a u f h i s t o r i s c h - g e n e t i s c h e m und h i s t o r i s c h - t y p 0 1 0 ־ g i e c h e m V e r g l e i c h b a s ie r t sow ie d ie H is t o - r i z i t ä t und das Bestehen m y th is c h e r E lem ente im H e ld e n lie d g le ic h e rm a ß e n b e r ü c k s ic h t ig t . Wie K e l e t i n s k i j , d e r v o r a l - lern d ie Thesen P ropçs w e it e r f ü h r t , f e s t g e s t e l l t h a t , s t im - men d ie E rg e b n is s e Z ir m u n s k ijs und P ropps im w e s e n tlic h e n m ite in a n d e r U b ere in s Während Z ir m u n s k ij d ie E x is te n z m y th o - lo g is c h e r M o tiv e im Epos aus dem Heldenm ärchen ( d e r Z w i- e c h e n s tu fe zw ischen M ythos und H eldenepos) e r k l ä r t , s p r i c h t Propp von e in e r 1 1 v e r s t a a t lic h e n " (d o g o s u d a rs tv e n n a ja ) Form des H e ld e n lie d s , deren v o r h is t o r is c h e M o tiv e d u rc h t y p i - sehe S u je ts w ie Kampf des H elden m it Ungeheuern ( e n t s t a n - den aus dem ehem aligen H e rrn d e r G ü te r, dem " d u c h - c h o z ja in " ) ״ ־ 2 - Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access und h e ld is c h e B ra u tg e w in n u n g (n a ch den G esetzen d e r E xo- gam ie) b e s tim m t w erden• Obwohl K e l e t i n s k i j den w e s tlic h e n E p e n fo rs c h e rn "n e o m ifo lo g iz m " v o r w i r f t , kommt e r doch s e lb s t zu d e r E r k e n n tn is , daß u n te r den h is t o r is c h e n S to ffe n a rc h a - is c h e , s o g a r zum T e i l noch v o rs c h a m a n ie tis c h e L ie d s c h ic h te n m it m y th o lo g is c h e n Zügen lie g e n , d e re n e r s te n p r im it iv e n H elden d e r nam enlose " k u l f t u r n y j g e r o j " , d e r K u ltu r h e r o s , d a r s t e l l t • D ie v o r lie g e n d e A r b e it h a t s ic h zum Z i e l g e s e tz t, d ie sUd- s la v is c h e V o lk s e p ik - u n t e r B e rü c k s ic h tig u n g d e r E rg e b n is s e d e r h is t o r is c h e n und n e o m y th o lo g is c h e n S ch u le - a u f ih r e v e rs c h ie d e n e n L ie d s c h ic h te n und d a m it Prägen d e r C h ro n o lo - g ie h in zu u n te rs u c h e n • D ie F r a g e s t e l l u n g i s t a ls o e in e h i s t o r i s c h e : Es i n t e r e s s i e r t a b e r n i c h t i n e r s t e r L i n i e d ie G e s c h ic h te i n d e r E p ik , sondern v ie lm e h r d ie G e s c h ic h te d e r E p ik • Dabei werden v o r a lle m e p is c h p e r ip h e r e und d a m it k o n s e r v a tiv e r e Liedräurae w ie M azedonien, W e s tb u lg a rie n , Süd- und S ttd o s ts e rb ie n sow ie zum T e i l auch d ie d a lm a ti n i sehen In s e ln und das K ü s te n g e - b i e t , d ie b is h e r ü b e r den " k la s s is c h e n " f a s t v ö l l i g e n tm y- t h o l o g ie i e r t e n und d a fü r r a t i o n a l i s i e r t e n Vukschen L ie d - v a r ia n t e n des d in a r is c h e n K e rn g e b ie ts a llz u s e h r v e rn a c h - l ä s s i g t w u rd e n , a u f ih r e n L ie d b e s ta n d h in u n te r s u c h t w e r- den, w e il h i e r e in e noch s t a r k a rc h a is c h e , v o r h is t o r is c h e S c h ic h t und d e re n m eh rm alig e ( a lle r d in g s je d e sm a l b a ld w ie d e r a b g ebroch ene ) H is t o r is ie r u n g w e r t v o lle A u fs c h lü s s e ü b e r d ie s ü d s la v is c h e L ie d e n tw ic k lu n g zu b ie te n verm ag• D ie These vom d in a r is c h e n Raum a ls d e r Wiege des s ü d s la v i- sehen H e ld e n lie d s w ir d s ic h nach einem V e r g le ic h d e r s e r - b o k r o a tis c h e n und d e r m azedonischen H e ld e n lie d e r kaum mehr a u f r e c h t e r h a lt e n la s s e n . Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access ו PĪ?-S?E2QĶĶQATΧ5y^-āĶĻPIĪiĶgīg=r =Y2§=^LS==USlIS=£S= gū5ͧIQHTIGyNĢ=DESa״ yGRISĢHEŅ־ ANTEIbSļJ D ie schon vo n Ja ko b Grimm, G oethe und M ic k ie w ic z g e rühm te s k r . V o lk s e p ik , d e re n f r ü h e s t e Z e u g n is s e aus dem 1 6 ., d e - re n Hauptm asse an A u fz e ic h n u n g e n a b e r e r s t aus dem 1 8 . und 1 9 .J h . stammen, i s t d e r G egenstand so v i e l e r m ehr o d e r w e- 2 n ig e r u m fa n g re ic h e r U n te rs u c h u n g e n g e w o rd e n , daß s ie 80 - m it h i e r , um W ie d e rh o lu n g e n zu v e rm e id e n , n u r k u r z b e s p rò - chen w erden s o l l . D a b e i w ir d a l l e r d i n g s e in b e s tim m te r A s p e k t, n ä m lic h d e r f ü r d ie S e k u n d ä rs c h ic h t i n d e r V o lk s - e p ik d e r M o ra v a -V a rd a r-Z o n e 80 w ic h t ig e ,,u g r is c h e A n t e i l " , besondere B e r ü c k s ic h tig u n g e r f a h r e n . U n te r dem S c h la g w o rt " u g r is c h e r A n t e i l " s e ie n h i e r d ie je n ig e n s k r . L ie d s u je t s v e r s ta n d e n , d ie an h i s t o r is c h e L ie d g e s t a lt e n w ie d ie u n g a - r is c h e n T ü rk e n k ä m p fe r János H u nya d i ( i n den ä lt e r e n L i e - d e m Janko v o je v o d a , u g r in J a n k o ; i n den jü n g e re n S i b i n j a - n in J a n k o ), János S z é k e ly (im L ie d b a n o v iő S e k u ła , d e te S e k u ła ) , M ih á ly S z i lá g y i ( im L ie d S v i l o j e v i č ) , K ö n ig M a th i- as C o rv in u s (im L ie d k r a l j M a tija S ) und P e te r Dóczy (im L ie d D o jS in P e t a r ) , a ls o d ie 80 g . u g r i S i ć i , u g a rs k a g o s p o - da , und a u f s e r b is c h e r S e ite d ie D espoten ö u ra ö B ra n k o v ié (und s e in e G a t t in J e r in a , im L ie d h ä u f ig " p r o k l e t a J e r i - n a " g e n a n n t) und Vuk G r g u r o v ič B ra n k o v ič ( i n den ä lt e r e n L ie d e r n o g n je n i d e s p o t V u k, i n n e u e re n L ie d e r n Z m a j-o g n je n i Vuk g e n a n n t) , d ie B rü d e r D m ita r und S tje p a n Jakši<$ u . a . gebunden s in d , d . h . es h a n d e lt s ic h um d ie je n ig e n s k r . e p is c h e n L ie d e r , d ie im a llg e m e in e n u n t e r dem O b e r b e g r if f " c i k l u s B ra n k o v id a 1 ״ zusam m engefaßt w e rd e n . A ls s e i t dem 1 5 *J h . d ie fü h re n d e R o lle i n den T ü rkenkäm pfen a u f U ngarn ü b e r g e h t, s te h e n d ie e rw ä h n te n G e s ta lte n im M i t - t e lp u n k t d e r u n g a ris c h e n und s ü d s la v is c h e n G e s c h ic h te ^ und gehen im s ü d u n g a ris c h -s y rm is e h e n Raum i n d ie s k r . V o lk s - e p ik e in , und zw ar i n d ie L a n g z e ile n lie d e r , d ie im L a u fe des 1 8 .J h . a u s s ta rb e n und e n d g ü lt ig d u rc h d ie H e ld e n lie d e r im a s y m m e tris c h e n tr o c h ä is c h e n Z e h n s ilb e r ( " d e s e te r a c '• , Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access Z ä su r nach d e r v i e r t e n S ilb e ) a b g e lö s t w urden. Um den h is t o r is c h e n H in te rg ru n d d e r L ie d g e s ta lte n k u rz zu u m re is s e n , s e ie n e in ig e Bemerkungen v o r a n g e s t e llt : János H u n y a d i , c a . I 387 i n S ieb en b ü rg e n geooren und 1456 i n S e m lin an d e r P e s t g e s to rb e n , w ar d e r Sohn e in e s Rumänen n ie d e r e r H e r k u n ft, d e r a b e r s p ä te r R i t t e r wurde und von K ö n ig S igism u n d 1409 d ie Burg V ajda-H unyad i n S ie - benbürgen e r h i e l t , nach d e r s ic h Woyko und s e in e F a m ilie H unyadi n a n n te n . 1438-39 z e ic h n e te s ic h H unyadi i n T ü rk e n - käm pfen aus und wurde Banus von S e v e r in . W e ite re n Ruhm e r - la n g te e r 1441-43 nach den Türkenkäm pfen i n U ngarn, S e r b i- en und B u lg a r ie n . 1442 z e rs c h lu g e r am Fuße d e r K a rp a th e n zw ei s ta r k e tü r k is c h e Heere und wurde im g le ic h e n J a h r V o- je v o d e von S ie b e n b ü rg e n • 1444 fa n d dann d ie S c h la c h t b e i V arna s t a t t , i n d e r K ö n ig W la d is la w , w a g h a ls ig zum S u lta n s - z e i t v o r d r in g e n d , und d e r g rö ß te T e i l des c h r i s t l i c h e n Heeres f i e l e n . H unyadi r e t t e t e s ic h nach Ungarn und wurde 1446 zum R e ic h s v e rw e s e r (G u b e rn a to r) von Ungarn f ü r den k le in e n L a d is la u s Postumus e rn a n n t. 1448 e r le b t e H u n ya d i, d e r V e rg e ltu n g f ü r d ie K a ta s tro p h e b e i V arna s u c h te , a u f Kosovo m it seinem H eer e in e v e rn ic h te n d e N ie d e rla g e gegen d ie T ü rke n (fo'urad I I . ) . A u f d e r F lu c h t wurde d e r G ubem a- t o r von den L e u te n des D espoten ©urad B ra n k o v id g e fa n g e n - genommen und nach Smederevo g e b ra c h t, wo d e r D espot von ihm E n ts c h ä d ig u n g f ü r d ie P lü n d e ru n g e n des u n g a ris c h e n Heeres i n S e rb ie n v e r la n g te und ih n e r s t a u f Z u s ic h e ru n g e in e r hohen Sumne d u rc h d ie u n g a ris c h e n Stände f r e i l i e ß , z u n ä c h s t a b e r noch H unyadis Sohn L a d is la u s a ls Bürgen b e - h i e l t . I n Ungarn b ild e t e s ic h in d e s s e n e in e P a r t e i gegen H u n y a d i, g e f ü h r t von den F a m ilie n de Gara und U jlá k y , d ie ih n f ü r d ie b e id e n großen K a ta s tro p h e n des u n g a ris c h e n H eeres v e r a n t w o r t lic h m achten. 1450 e n tb a n d s ic h H unyadi m it U n te r s tü tz u n g des P a p ste s N ik o la u s V. von a l le n V e r- p f lic h t u n g e n gegenüber dem D espoten, w e il s e in E id angeb- l i e h i n G e fa n g e n s c h a ft erzwungen w u rd e , und b e m ä c h tig te s ic h d e r G ü te r des D espoten i n U n ga rn . Nach d e r T h ro n b e - S te ig u n g ;*:ehmeds I I . s c h lo ß H unyadi m it ©urad F rie d e n und Dagmar Burkhart - 9783954793662 Downloaded from PubFactory at 01/10/2019 06:15:40AM via free access