1 Een woord uitleg bij de reliekenp rocessie van Thomas van Aquino In 2025 is het precies 800 jaar gel e den dat Thomas van Aquino werd geboren. Hij was lid van de orde der Dominicanen en leerling van Albertus de Grote. Als theoloog stelde hij met de publicatie van zijn Summa Theologica de leer van de Scholastiek op punt, waarin de synthese wordt gemaakt tussen de klassieke filosofieën over de aard van de werkelijkheid (voornamelijk neo - platonisme en Aristoteles) en de Christelijke dogma’s. In de Scholastiek werden g eloofswaarheden door rationele argumenten en de methode van het dispuut onderbouw d waardoor het belang van zelfstandig en methodisch zuiver wijsgerig denken enorm toenam (b ron: Encyclopedie van het Katholicisme) Vandaag staat de rede niet meer ten dienste van het geloof, maar naast de groei in kritisch vermogen bestaat de erfenis van de Scholastiek vooral in de blijvende opdracht voor elk tijdsgewricht om opvattingen over waarheid steeds te coördineren met de toenemende kennis van de werkelijkheid ( b ron: https://www.britannica.com/topic/Scholasticism/Enduring - features ) Thomas van Aquino wordt vereerd als k erkleraar en patroon heilige van de u niversiteiten en de s tudenten. Over het programma Het reliekschrijn met daarin de schedel van Thomas van Aquino maakt momenteel een rondreis over de wereld. De enige tussenstop hiervan in ons land zal van 4 tot en met 6 april 2025 in Antwerpen zijn . Op 4 a pril wordt de reliek ontvangen in de Ignatiuskapel van de Universiteit Antwerpen (stadscampus). Daar zal er een stille verering plaatsvinden , gevolgd door een kleine processie op en rond de campus. Op zaterdag is er een studiedag over het Thomisme in de Sint - Pauluskerk. De driedaagse wordt op zondag afgesloten met een eucharistieviering in de Onze - Lieve - Vrouwekathedraa l Over de processie De processie van de reliek van Sint Thomas is het meest zichtbare deel van het programma. Processies zelf zijn al van in de verre oudheid deel van de religieuze praktijk in de meest uiteenlopende culturen. Vandaag vinden er nog talloze processies plaats in Vlaanderen en Nederland , waarvan e en aantal wortels hebben in tot in de vroege Middeleeuwen. Een groot deel daarvan was tijdelijk verdwenen onder druk van religieuze vervolging of verminderde belangstelling , maar terug ingevoerd tijdens de romantiek en de katholieke restauratie in de 19 e eeuw. De betekenis van processies kan vandaag nog steeds grotendeels in het religieuze liggen (Heilig Bloedprocessie in Brugge , Mariaprocessie in Antwerpen) of volledig geseculariseerd zijn (Hoppestoet, Pride, ...). In alle gevallen zit er een element van cultuur en cultuuroverdracht in de stoet of processie. 2 In de meest voorkomende k atholieke processies wordt het Heilig Sacrament rondgedragen, een Mariabeeld (in Antwerpen sinds 1399 steeds rond 15 a ugustus) of een reliek . Relieken zijn voorwerpen die ooit fysiek verband hebben ge houden met Christus of met heiligen , en dus verwijzen naar het Heilige. Dat laatste i s een begrip dat de bekende protestantse theoloog Rudolf Otto omschrijft als een ‘mysterium tremendum et fascinans’: een mysterie dat angst en verwondering oproept ( a ngst als een existentiële categorie die , in tegenstelling tot vrees , geen voorwerp heeft) In meer religieuze taal kan het heilige waarnaar de reliek verwijst God genoemd worden die voor de gelovig e oorsprong is van alles en een eeuwig uitstromende bron van liefde en genade. Uit dit alles volgt dat rel ieken met eerbied behandeld dienen te worden , maar manifest geen magische krachten bezitten en niet als dusdanig aanbeden worden . Hun betekenis zit in het heilige waarnaar ze verwijzen . D e eerbied die hen toekomt , ontlenen ze aan hun vermogen om dit heilige als het ware zichtbaar en aanraakbaar te maken De processie als ritueel kan gezien worden als een naar buiten treden van een existentieel belangrijk of waardevol idee in het algemeen of een religieuze categorie in het bijzonder Veel speelt zich af in de samenleving , in de media, in de hoofden van mensen of in gesprekken. Maar ideeën laten zich niet daartoe opsluiten. Op dezelfde manier gebeurt v eel binnen het c hristendom in de kerk of de kapel , in ritueel, gebed en contemplatie , maar tegelijk laat ook de godsdienst zich daar niet toe opsluiten. In de eeuwige beweging van leven en sterven, komen en gaan, in - en uitademen is ook religie steeds e en beweging van naar binnen keren en naar buiten gaan. In de processie lijkt het alsof de religie even ademhaalt Over de brede context van a ctief p luralisme op de Universiteit Antw erpen De kleine processie die op 4 april zal uitgaan vanuit de Ignatiuskapel lijkt op het eerste zicht haaks te staan op de geseculariseerde tijdsgeest. Toch gaat het hier niet om ressentiment , maar om een authentieke en actuele uiting van geloof (cf Gu ido Van h eeswijck , “ Voorbij het onbehagen, Ressentiment en c hristendom ” , 2002). De processie kan ook onbehagen scheppen omdat ze het onschadelijke en veilige beeld van het c hristendom doorbreekt ( Gu ido Van h eeswijck , “ Onbeminde gelovigen ” , 2019) of aanstoot geven omdat ze een echo lijkt van de triomfantelijke Kerk uit het verleden. Wie echter goed kijkt naar het uiterst brede aanbod van de levensbeschouwelijke diensten in het algemeen en de p astorale d ienst aan de Universiteit Antwerpen in het bijzonder krijgt meteen al een veel genuanceerder beeld. De ze ruime context toont aan dat deze activiteit een kleine schakel is in een groot geheel waarin alles in functie staat van authentieke geloofs beleving enerzijds en tolerantie en dialoog tussen overtuigingen anderzijds. Ook de verschillende korte tussenstops van de processie en de studiedag achteraf zullen deze activiteit verbreden tot een daadwerkelijke oefening in levensbeschouwelijk a ctief p luralisme In ieder geval is iedereen van harte welkom op deze bijzondere activiteit.