1 قال الله عزوجل: كِ تَ اب ٌ أَنْزَ لْنَ اه ُ إِ لَيْ ك َ مُ بَ ارَ ك ٌ لِ يَدَّ بَّرُ وا آيَ اتِه ِ وَ لِ يَتَذَ كَّ ر َ أُولُ و ا ا لْْ َلْبَ اب اين كتاب مبارك ي است كه آنرا بسوی تو فرو فرستاده ایم تا در آیات آن تدبر کنند وخردمندان عبر ت گبر ند. سورۀ ص، آیۀ: 29 تفس ـــــــــــــ دهشک ر ب ــــــــــــــــــ ــری پیام نویسنـده: ر تفسب د هشکری 2 بسم الله الرحمن الرحیم إِ ن الْ حَ مد لله نحمده ، ور أَنْ فُ ســـــــــــنَ ا وَ من من َّ تَ نْ فِ رهُ ، ون ْوس َِاو ْ ونســـــــــــت ْينه، وَ نَ ســـــــــــ َ ــــْ اللهد أَن لَ هُ ، وَ أ ْ هاد َ َــــ ل فَ ض َــــل لَ هُ ، وَ من ي م َ ســــ أات أَعمالنَ ا، من ياللهده الله فَ ض ْ اللهد أَن مُ حَ مَّ دً ا عَ بده وَ رَ سُ وله يك لَ هُ ، وَ أ َ ُ ُ وَ حْ دَ ه َّ او َّ ِ إِ لَ ه َ إ :ْد َ ، اما یگانه عامل که مانع تحقق اهداف والای مس مانان دراین برهه از زمان گرد ی د ه ، کوتاهی مار زیاد از آناللها در حق قرآن مجید است، د که سبب ر این تقصب مس مانان عظمت وقدرت را از دست دهند که بش یت مثل آنرا ندیده بود، این امت بیش از( 1200 ) سال درجاللهان حرف اول را مبر ز د، اعادۀ آن عزت وکرامت دیروز امت اسلامی بتوفیق الله عزوجل آسان است گاه ، هر همۀ مس مان ان اعم از مرد ان وزن ان بسوی کتاب پروردگار ان درفراگرفت ز ، تلاوت نمودن، َه دیگران ت ْ یم دادن، تد برنمودن وعمل کردن َه آن مراجْه نمایند، درآن صورت است که مشمول وعدۀ الله عزوجل میگردند که درقران مجید داده است : ُ َّ وَ عَ د َ او َ لْْ َ رْ ض ِ كَ مَ ا اسْ تَ خ ْ َ ف ا ي ِ ز ف ْ لَ يَ سْ تَ خ ْ ِ فَ نَّ هُ م ِ وَ عَ م ِ ُ وا الصَّ الِ حات ْ الَّ ذِ ين َ آمَ نُ وا مِ نْ كُ م َّ ز َ ز وَ لَ يُ مَ كِّ ت ْ الَّ ذِ ين َ مِ ن ْ قَ ب ْ ِ هِ م َـی َ ْ ارْ ت ِ الَّ ذ ُ دِ ينَ هُ م ْ لَ هُ م ِ ْْ د َ َ ْ مِ ن ْ وَ لَ يُ بَ دِّ لَ نَّ هُ م ْ لَ هُ م ُ هُ م َ فَ أُولأِ ك َ سلِ ك َ ْْ د َ َ َ ْ أا ً وَ مَ ن ْ كَ فَ ر َ ي ِ ر ت َ ْ ِكُ ون لا يُ ش ي ِ ز ْْ بُ دُ ونَ ن َ أَمْ نا ً ي ْ خَ وْ فِ هِ م َ الْ فاسِ قُ ون 1 ( ایسته کرده اند وعده داده ما که ایمان آورده وکار های از ز الله َه کسات راکه پیش از ز ز خواهد کرد طوریکه آنات ر ز جانشت ر است که حتما آنان را در زمت ز ساخت ر ایشان بودند جانشت را که برایشان پسندیده است َه نفع ز وآن دین ایشان پابرجا وبر قرار خواهد ساخت و قطْا تبدیل خواهد ز انرا َه ایمن بیم یک نمی سازند. وهر کس پس کرد، چون مرا پرستش می کنند وچبر ز ی را َامن ود. پس از این کافر این گروه همان فاسقان اند.) نویسند: مولوی محم دگل حقدوست دهشکری فرزند ملا جمْه گل دهقان دهشکری متولد در قریۀ دهشکر ولسوالی پشتون زرغون ولایت هرات، افنانستان. 1 . سورۀ نور آیۀ ( 55 .) تفسبر د هشکری 3 مختصری از این جزء ز م ْرف : این جزء از آن مجید قر مشتمل بر ( 37 ) سوره است که ً اغ با مکی می َا ن د. اکبر یت محتوای این سوره ها دلایل ز مشتمل است در برپاساخت توحید الله عزوجل، آن کریم، اثبات رسالت رسول الله حقانیت قر َ ْث وحش، جنت ودوزخ وبیان ،ﷺ اسباب ورود َه آناللها، نْمت های الله عزوجل برمردمان، پاداش مومنان، مجازات تکذیب کنندگان وغبر ه، موارد سکر ده بریک اس وب وروش اعجاز آوری بیان گردیده است که ق ب ها ونفس ها را َه لرزه وکرنش در می آورد، این جزء مثل دیگر آ ن كريم احکام، آداب واخلاف را برای بشیت عرضه می کند، که تمام منافع اجزاء قر گرو ان در ومصالح فاللهم و عمل َه آن می َا ز وضعی بشی، ر د، برخلاف قوانت احکام اين كتاب در هرزمان ومکان قا َ یت ولزوم تطبیق وتْمیل را دارد، آن کریم قر برای ته وپاسخگوی تمام انساناللها برنامه های منظم وسنجیده دا ی َ ْاد زندك تمام ا د، ان می َا نیازمندی های از ناحیۀ فصاحت وبلاغتش چنان زیبا، موثر مطابق َای حال، جذاب و بر ین است که تمام سخندانان وسخنو َه مقت ران عرب وعجم گفت زده کرده را است، ا ْد ُ َ ز اعجاز ع می ؛ ز حقایق رو ن را برای جاللهانیان تقدیم ته دا ومی دارد که َه سبب آن محققان منصف ، گروه گروه َه پذیر ش این کتاب گردن می ناللهند. جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 4 ( َه نام الله ماللهر گسب ِ ماللهربان ) نام سوره: نبأ مکان نزول: مكه مكرمه آیات: مار 40 ت ْداد ک مات: 17 3 اعداد حروف: 770 - 1 وجه نامگذاری این سوره: ر «نبأ» َه م ْنای خب د، از جاللهت اینکه در این ماللهم میبا سوره از گ خبر ماللهم وبزر ( حقانیت آن كريم قر و وقوع قیامت ) ده َه این یاد آوری نام مسمی گردیده است ً اجمالا ز برخ گبر ندۀ آنست: که این سوره در بر ر مطالن 1 - اثبات روز ز ر رستاخب وتوحید َا دلایل مخت ف 2 - بیان نشانه های قدرت الله عزوجل در کاینات 3 - بیان ز بودن روز ر م ْت ز ر رستاخب نزد الله عزوجل. 4 - ده است بیان انواع عذاباللهای که برای کافران آماده 5 - ده است ر زگاران آماده بیان انواع ن ْمت های که برای پرهب 6 - بیان از اوصاف ز برخ واحوال روز قیامت 1 اين ارقام ده از: گرفته بر القرآن المجيد ز كتاب مراح لبيد لكشف م ْن َ دا (المتوفز : ْ ي إق يما، التنار ز ْ البنتن ْ الجاو المؤلف: محمد بن عمر نوو 1316 ْ مية ببر وت : دار الكتب ال ْ النا ز الصناو ر هـ) المحقق: محمد أمت ، الطب ْة: ا لْولی - 1417 هـ جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 5 ازمقاصد این سوره: 1 - آن کریم داوری می کنند. زنش وتوبیخ کسانیکه َدون ع م در مورد قر 1 - اثبات ز ر روز رستاخب وجزا َادلایل قاطع عقل. 3 - بیان سخن های روز قیامت. 4 - برای روز ی وجوب آمادك قیامت پیش از فرارســــــــیدنش در انجام اعمال نیکو ی که همراه َا اخلاص وپبر وی از د روش رسول الله ﷺ َا 5 - بیان تقسیم مردم در روز قیا مت َه دو کدام فریق ومرجع هر از آنها آنچه در مورد فَی ت این سوره وارد است: الله عنــه برای رســـــــــــــــول الله ز ابوبکر صــــــــــــــــدیق رو ً ﷺ گفــت: ای رســـــــــــــــول خــدا یقينــا ـــــــــــــــدیـد ر پب رســـــــــــــــول الله ﷺ فرمودنـد: ســـــــــــــــوره هـای؛ هود، واقْـه، مرســـــــــــــــلات، عم یتســــــــــاءلون، واس ا الشــــــــــمس کورت ، من را پبر ســــــــــاخت 1 - ملا عل قاری هروی - رحمه الله - در مورد تاثبر گذاری این ســـوره ها در پبر ی زود رر برای رســـول الله ﷺ ز ر چنت می نویسد: َخاطر اینکه در این سوره ها: 1 - ده از سخن های قیامت داده ر خب است 2 - حوادث وبلاهای که بر َالای ــــــــته فرود آمده بیان گردیده اســــــــت، امت های گذ 3 - برای رســـول الله ﷺ فرمان َه اســـتقامت وپایداری در آ نچه فرمان یافته اند ، داده ـــده اســـت بنابراین: یادآوری دو مورد فوق ؛ ز وپریشـــان ر انســـان َا احســـار را غمگت می سازد و او را َه جستجوی راه نجات وا دار می کند ، این ز پریشات ها وتلا اللها سبب پبر ی زود رر برایش می گردد، همچنان در مورد ســـــوم که مطالبۀ ی تداوم وهمیشـــــکی اســـــــــتقامت در راه راســـــــــت اســـــــــت َدون افراط وتفریط در اعتقادات، اعمال ظاهری ز وبـاطن ـــــــــــــــوار د ــــــــــــــــد، می َـا این کـار مجـاهـده و تلاش می خواهـد. پس تحمـل این 1 ز ترمذی( ز ست 3297 )، الس س ه الصحیحه( 955 ،) جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 6 ســـختیاللها وپایداری بر این تلا ـــاللها ر ز تاثب ر نب ات خاص خود را بر جســـم وروح انســـان می گذارد 1 ش َخش که َه این سورۀ مبار زیر ود تقسیم می : َخش اول: سوال ر کان ازخب مش مهم وبز گ ر است که مشتمل برچند موضوع می د. َا موضوع: 1 - هشدار وتوبیخ برمنکران ز ر روزرستاخب قر آن کریم : { َ عَ م َّ يَ تَ سَ اءَ لُ ون } { 1 } ( در ز از يكديگر می ر َاره چه چب پرسند ) ( ۱ ) ر تفسب : هنگامیکه رسول الله کان ﷺ مش قریش را َه سوی توحید دعوت نمود وبرای داد ر ان خب که َْد از گ جاللهت مر آن کریم را بر وید وقر محاسبۀ اعمال زنده می آناللها تلاوت می نمود، آناللها از یکدیگر خود پرسان می کردند که : محمد چه چبر ز ی آورده است؟ سپس الله عزوجل نازل فرمود: کافران از همدیگر از چه می پرسند؟ 2 - ز امام نسف - رحمه الله - در تفسبر ش می نویسد: ... ر ضمب در « یتساءلون » راجع َه ود، سوی اهل مکه می آناللها ز خود از ر در بت یکدیگر ان در مورد دن َْد از زنده گ سوال می کردند و مر سوال آناللها از مومنان دن َْد از در مورد زنده گ مر کل َه ز بود. پایان نقل، ر تمسخر آمب بنابراین: الله عزوجل آناللها را َخاطرطرح این سوالاللهای منرضانه وتمسخ ر ز ر آمب ان زنش نمود. موضوع: 1 - ز روزیست ر رستاخب گ بزر ، 2 - آن مجید، عظمت قر قر آن کریم : { ِ عَ ن ِ النَّ بَ إ ِ ال ْ َْ ظِ يم } { 2 } ( گ بزر ر از آن خب ) ( ۲ ) تفسبر : از ر خب گ می پرسند؟ ماللهم وبزر علامه سْدی - رحمه الله - در تفسبر ش ز ر چنت می نویسد: الله عزوجل در این آیت آنچه را که از یکدیگر می پرسیدند بیان نمود، ر امام ابن کثب - رحمه الله - در تفسبر ش « النبأ الْظيم » را َه گ دن َْد از مر زنده آن کریم وقر تفسبر نموده است 3 - َل؛ تمامی سهن ها، ق ب ها وفکرها َاید متوجه 1 ح مشكوة المصابيح َاب مرقاة المفاتيح البكاء والخوف ، ج: 8 ، ص: 3356 ، َا تصرف مختصر 2 ابن جریر ر َه تفاسب طبر ی ود. ، َنوی والوسیط طنطاوی، مراج ْه ر ، قرطن 3 ا ر ود َه تفسب نموده است، مراج ْه ر گ تفسبر کرده اند ومجاهد َه قرآن کریم تفسب َ ْد ازمر دن قتاده وابن زید آنرا (نبا عظیم) َه زنده بن کثبر . جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 7 ر این خب گ بزر آن مجید است که وقوع قیامت وحقانیت قر گرد یده و از نیدن آن متاثر وند ، َای ظاهری َاید در اع ر طوریکه این تاثب َدن ز مشاللهود ومحسور ر نب گردد. موضوع: ز آنها ر ز حق وباطل وعدم اتفاق بت ر موجودیت اختلاف بت قر آن کریم : { َ ْ هُ م ْ فِ يه ِ مُ خْ ت َ ِ فُ ون ِ الَّ ذ } { 3 } ( كه در َاره آن َا هم اختلاف دارند ) ( ۳ ) - تفسبر : گ بزر ر این خب همان خبر ی است که در َاره اش اختلاف دارند ز ، کسات از آناللها دن َْد از زنده گ و مر حقانیت آن کریم را تصدیق می کنند قر وسوال آناللها در این موارد َخاطر تقویت وازدیاد ایمان است، ماری از آناللها وقوع قیامت وحقانیت آن کریم قر را تکذیب می نمای ن د وسوال آ ناللها در این موارد َخاطر استاللهزا وتمسخر می د َا ، ولی َا دلایل قاطع و واهد انکار ناپذیر، حقیقت امر وانصاف اینست که: در به وتردیدی وجود ندارد آن مجید هیچ وقوع قیامت وحقانیت قر 1 موضوع: 1 - وجوب رد منکر ، 2 - وجوب انذار( بیم دادن) ، 3 - کافران هشدار بر قر آن کریم : { َ مُ ون َ ْ ْ َ سَ ي َّ كَ ض } { 4 } ( نه َه زودى خواهند دانست ) ( ۴ ) تفسبر : ز نیست؛ ر نه، چنت انکار گ صحیح نیست َ ْد ازمر دن کان از زنده مش َه زودی این کافران منکر ز ر رستاخب می دانند که الله عزوجل َا آناللها چگونه مْام ه می کند این آگاهی َ ْد از است که الله عزوجل آناللها را ز زمات گ دو َاره زنده می سازد مر ده بودند وبر اعمال ز ن که در دنیا مرتکب آن مجازات می کند. یا اینکه کافران عت تمام آن مجید را خواهند دانست که چگونه َا َه زودی حقانیت قر برق ب ز ها ر زمت ها و ی عرب وعجم مس ط ک و فساد را بر می ده، بساط وغالب چیند ، َا احکام وفرامینش بشیت را از سلت، ی بردك ز حیوات ی وزندك َخشیده ي رهات و در اوج عزت، کرامت، َ ندی، رفاه ، و امنیت قرار می دهد. واین وعده َه زودی تحقق یافت ، طوریکه دین اسلام عت َه ِ ق َه از طرف به قارۀ هند رسید واز طرف غرب تا در وازه های اروپا گسبش یافت ، امید وار هستیم که َ َار دیگر ا 1 ز َ ْض د اختلاف آنها اينگونه بود كه: ْ كافران َا در یتساءلون بسو ر ز سکر ده است: در صورتیکه مرجع ضمب ر الوسیط لطنطاوی چنت ر در تفسب تند دیگر در آن تردید دا ز َ ْض َ ْث را انکار می کردند و از آنها - این یک نوع اختلاف است - د سوال بسوی مس مانان وکافران َا ر اگر مرجع ضمب برای قیامت بود وسوال کافران جهت تمسخر بود ی مومنان جهت ازدیاد ترر وآمادك – ز این دو گروه هم واضح است. ر واختلاف بت جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 8 ا یجاد خلافت اسلامی بر مناللهج رسول الله ﷺ آن این قر ز ر برتمام روی این کرۀ زمت از اسلام ر ود وغب حاکم ته نشود َاف گذا ز دین از الله عزوجل هیچ کس ر وغب وهیچ چبر ز ی عبادت نشود، { وما سا لک عل الله َْزیز 1 } (واین کار بر الله عزوجل وار نیست) د موضوع: ترساندن کافران وهشدار بر آنها (هشدار دومی از اولی سخت تراست) قر آن کریم : { مُ ون َ ْ ْ َ سَ ي َّ ثُ م َّ كَ ض } { 5 } ( دیگر َارمی گویم: نه بزودى خواهند دانست ) ( ۵ ) تفسبر : ز نیست ر نه، چنت که این کافران می پندارند که : گ نیست، َ ْد ازمر ای ی زندك و وند در برابر کفر خود مجازات نمی ، َ که آناللها َه زودی گ َْد ازمر زنده گردیده ودر مقاَل گفتارها ، کردارها وباورهای کفر ی ك و ان مجازات می گردند ؛ امام ابن رحمه الله در ر کثب تفسبر ش می نویسد: این آیه تاللهدید سخن وهشدار برای ز سنگین د. منکران قیامت می َا امام ابن جریر طبر ی رحمه الله ز ر این آیۀ کریمه را چنت نموده است: ر تفسب ز ر مومنان نب عاقبت تصدیق خود را َه زودی می دانند، ز آیات تکوین َخش دوم: سکر : موضوع: ز ومنافع آن از نشانه های قدرت الله عزوجل است ر زمت قر آن کریم : { ِ َْ ل ْ أَلَ م ْ نَ ج ا لْْ َرْ ض َ مِ هَ ادً ا } { 6 } ( ز را گهواره ر آيا زمت اى نگردانيديم ) ( ۶ ) تفسبر : سپس الله عزوجل ( 9 ) دلیل را سکر نمود که همه دلالت کننده بر اثبات زنده ز ساخت گ َْد ازمر است ، زیرا: سات که قادر بر ایجاد یا این ا ی عجیبه د َا ، برباز گردا ندن حیات مجدد برای انسان ز قادر ر نب وتوانا است چنانچه در که این آیۀ مبار فرمود: ز را بسب ر زمت آ م رامش برای ا گردانیدیم ، هم مارا چنان منافع ومصالح ز قراردادیم، ر مثل: زراعت، صناعت، بنای مسکن وغبر ه درزمت این آیه دلیل اول بر قدرت الله عزوجل گ َ ْد از مر ز واثبات زنده ساخت د میبا 1 سورۀ ابراهیم آیۀ ( 20 ) جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 9 موضوع: کوه هاومنافع آن ازنشانه های قدرت الله عزوجل است قر آن کریم : { وَ الْ جِ بَ ال َ أَوْ تَ ادً ا } { 7 } ( ي و كوهها را ميخهات قرار ندادیم ) ( ۷ ) تفسبر : وک ز قرار ر وه ها را میخ های برای زمت ما را ن رزاند ز ر دادیم تا زمت ، َه هر اندازه که کوه ها َ ند ته اند وبه طرف آسمان برافرا ، َه مقدار دوسوم َ ن ان دی َه عمق ز فرورفته اند ر زمت ، دیگر از فواید کوه ها اینست که: 1 - توازن ی وهمسنکی ز را َا سیارات دیگر ر زمت حفظ میکن د، زیرا: اگر ز کمب ر زمت ازحجم وضخامت د، واگر ت َه آفتاب نزدیک گردیده وسوب می فْل را می دا ز ر زمت بیشب از حجم وضخامت ً ت از آفتاب فاص ه می گرفت وکاملا موجود را می دا منجمد می گردید 2 - گ اش، وطوفاناللهای بزر ز ز را در برابر فشارناش از مواد مذاب دروت ر کوه ها زمت َحرها و اقیانوساللها، حفظ می نماید. 3 - مار می گ آب، نفت، گاز، سغال سنگ، مس، طلاو... َه کوه ها از منابع بزر رود، 4 - گ الله عزوجل وجود کوه ها َه عنوان مخ وقات بزر واز نشانه های قدرتش، تاثبر خاو در روح وروان بشیت می گذارد. این آیه دلیل دوم برقدرت الله عزوجل د گ می َا َ ْد از مر ز واثبات زنده ساخت موضوع: ز انسانها از نشان ر زوجیت بت ه های قدرت الله عزوجل است قر آن کریم : { وَ خ َ َ قْ نَ اكُم ْ أَزْ وَ اجً ا } { 8 } ( ما را جفت آفريديم و ) ( ۸ ) تفسبر : و از نش ا نه های قدرت ما اینست که : مارا جفت(نروماده) آفریدیم ، تا اینکه: 1 - توالد وتناسل تداوم یاَد ونسل بشیت منقرض نشود ، 2 - امور ی زندك از ط ریق فایده گرفت ز هریک از ز از دیگرش ر زوجت ز ر درزمت ود تنظیم ، طوریکه قوۀ تمایل وگرایش در نروماده را نسبت َه یکدیگر َه وجود آورده است ، همچنان توازن وسنجش دقیق که ز آفرینش مرد و ر بت زن بر قرار ساخته از دلایل دیگ ر قدرت الله عزوجل د، چنانچه: می َا اگر برای « زید » دو پش ویک دخب داده است ، برای « َک ر » دو دخب ویک پش عطا نموده است ، ود، تا این توازن حفظ جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 10 از جاللهت دیگر در اختلاف چاللهره ها ، رنگ اللها وصدا های انساناللها مص حت های زیادی ن اللهفته است ، اگر این اختلاف ها نمی بود وهمۀ انساناللها دارای یک رنگ و یک چاللهره می بودند، نزاع ها وخصومت های زیادی در م کیت ها، فرزندان ، ازدواج ها ، آمریت ها وماموریت هاو... َه وجود می آمد بشیت را کاملا ً مختل ی که نظام زندك می ي كرد. بنابر این: آ فرینش بش َه روش موجود و انتظامش و دوام این حالت گز نمی تواند هر د َا وخود َه خودی ز تصادف ، اللهد ا ان لا اله الا اللهد ان محمدا عبده الله وا ورسوله این آیه دلیل سوم بر قدرت الله عزوجل واثبات زنده س ا گ َ ْد از مر ز خت است موضوع: خواب از نشانه های قدرت الله عزوجل است قر آن کریم : { ْ َ ْ نَ ا نَ وْ مَ كُم ْ سُ بَ اتً ا َ وَ ج } { 9 } ( ما و خواب را ماي ۀ آسايش گردانيديم ) ( ۹ ) کارهایتان گردانیده ایم، خواب ز تفسبر : وخواب تان را مایۀ آرامش، آسایش وپایات نشانه ای قدرت الله مت ْال ون ْمن از د. ن ْمت های اومیبا الله متْال در ت انسان نبر وی قرار داده است که او ی را َه دنبال جستجوی روزی ودیگرحوائج زندك و َه طرف از ی اسباحت هدایت میکند تا رفع خستکی کارها وتلا های فکری وجسمی نموده و َه تجدید قوا برای فْالیت های دوبار ۀ خود ببر دازد، هنگام خواب َخش مهمی از ف ْالیت های فکری ومنزی انسان ت ْطیل میشود وتنها َخش از دستگاها وقسمن از منز َه فْالیت خود ادا مه میدهند که برای حیات موجودات زنده لازم وری است. اطبا میگویند: م یون ها س ول در ز وض منز راَط ۀ ایشان در حالت خواب از کز مر آن قطع میشود و در وقت بیداری دوباره اتصال پیدا میکند. ایجاد و پیدایش، توقف وآغاز کار مجدد این دستگاه ها وفْالیت منظم آنها آیه ونشانه ای از نشانه های قدرت دن َْد از الله متْال ودلیل براثبات زنده د گ میبا مر برای کسانیکه نوا گوش وچشم بینا دارند، فرد مؤمن َاید در برا د ع َا بر این آیه خا ، تسبیح وتحمید الله متْال را کننده بر َگوید واقرار د واز ربوبیت والوهیت الله متْال َا جهن خواب نشان دهند ۀ ض ْف وعجز انسان است که َاتوان ونبر وی خود اگر د، آفات وب یات را از حفاظــت الله متْال نبا خــود دور ســــاخته نمیتــواند ، الله ر مت ْال نگهبان وتدبب کنندۀ است ازجانب ز امور وی وکاینات است، خواب امتنات الله متْال برای مردم َه آفرینش نظام خواب در وجود ایشان، تا اینکه راحن جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 11 درجسم وفکر ایشان ود ، دروقت خواب دستگاه های َدن َازسازی میشود حاصل و د وباره آمادۀ تلاش وند. کت می وحر است برای انسان ز خواب لطف ، زیرا : منافع ومصالح جسمی وفکری وی در آن د. همانطوریکه مادر نهفته میبا دلسوز یا پدر مهربان وقن کودک َازی گو ش را میخواهد َخواَاند تاسلامت ونشاطش محفوظ َماند و دربازی بیش از حد قوایش را َه هدر ندهد ، می پو اند، ز رویش را َاپتو یالحاف الله سبحان ه وتْالی که مهربان تر از مادر وپدر ب، است انسانهارا َاپو اک نی گون فرو میپو د تا از وتلاش ی مشاغل، خستکی ر در ت مْاش آنها بیش از حد لزوم، ج و ود وهمچنان َخش از گبر ی ب را در دعا، نماز، وآمرزش، َه الله متْال تقرب َجویند ودلهای خود را َه یاد او آرام سازند از فواید م ْنوی واخلاف خواب انقطاع از این عالم است که ما را َطور گ می اندازد منظم َه یاد آخرت ومر ، زیرا: خص اید این َار نمیداند آخر دکه چشم هارا میبندد، خواب برادر َا گ است. انسان مر ک وتصرف در در خواب مانند مرده ای قدرت تحر امور واجا َت چبر ز ی را در اطراف خود ندارد. این آیه دلیل چهارم برقدرت الله عزوجل گ َ ْد ازمر ز واثبات زنده ساخت است موضوع: ب از نشان ه های قدرت الله عزوجل است قر آن کریم : { ْ َ ْ نَ ا ال َّ يْ ل َ لِ بَ اسً ا َ وَ ج } { 10 } ( ما ب را براى و پو ش قرار داديم ( ( ۱۰ ) تفسبر : ما مانند پو اکی قرار دادیم، ک و ب را برای ما را زیرپو ش خود قرار ه داده و در آن احسار راحن و آرامش می کنید ما، واین نْمت دیگریست برای این آیه دلیل پنجم بر قدرت الله عزوجل گ َ ْد ازمر ز واثبات زندساخت می َا د موضوع: روز از نشان ه های قدرت الله عزوجل است قر آن کریم : { ً ا َْ ا َ ْ َ ْ نَ ا النَّ هَ ار َ م َ وَ ج } { 11 } ( و روز را وسی ۀ برای مْاش قرار دادیم ) ( ۱۱ ) تفسبر : ً وروز را اغ با زمان کسب مْاش وارزاف که قسمتتان نمودیم قرار دادیم َل؛ الله عزوجل روز را َه نور آفتاب رو ن گردانیده تا بندگان برای حصول مصالح ز دین و دنیوی خود تلاش کنند. واز جهت دیگر آ فتاب در غ جات ی پختکی ومیوه جات جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 12 نقش اساش دارد واین امر َه مْاش ارتباط می گبر د که در جریان روز تحقق می یاَد امام طبر ی َه سند صحیح از مجاهد در ر تفسب « وج ْ نا النهار ا مْا » می نویسد: در جریان روز از فَل الله ع زوجل ط ب می کنند، ی ْنز : ط ب رزق؛ ط ب فَل الله عزوجل است. شم بر این آیه دلیل قدرت الله عزوجل ز واثبات زنده ساخت گ َْد ازمر است موضوع: آسمانها از نشانه های قدرت الله عزوجل قر آن کریم : { ِ دَ ادً ا وَ بَ نَ يْ نَ ا فَ وْ قَ كُم ْ سَ ب ْ ًْ ا } { 12 } ( ما هفت آسمان و بر فراز استوار بنا كرديم ) ( ۱۲ ) تفسبر : در َالای ما آسمانهای هفتگانه را َابنای محکم و استوار بناکردیم. که ود کاف وخ ل در آن رونما نمی ت زمان َاگذ این آیه دلیل هفتم برقدرت الله عزوجل گ َ ْد از مر ز واثبات زنده ساخت است. موضوع: آفتاب از نشانه های قدرت الله عزوجل قر آن کریم : { ِ َ اجً ا وَ هَّ اجً ا نَ ا ْ َ ْ َ وَ ج } { 13 ( فروزان گذارديم ز و چراغ ) ( ۱۳ ) ر تفسب : در آسمان پدید آوردیم ز وخور ید را مانند چراغ رو ن که بر ز نور ر اهل زمت می کند ز افگن کت آن خ ل نبوده و ، درحر در ط وع و وجود ندارد ی غروبش ناهماهنکی ، آیا تاَه اکنون کرده اید که آفتاب نور تفکر وحرارت خود را از کجا َه دست می آورد؟ دن م یونها سال از چگونه نورش َاسبر ی آفرینش او ، خاموش نگردیده است؟ بش ی زندك یت، حیوانات، گیاهان، وپیدایش غ جات در گرو ن ْمت آفتاب است. پاک ز را َه آفتاب رو ن ساخت، ر است سات که زمت این آ ی ه دلیل هشتم برقدرت الله عزوجل َ ْد از ز واثبات زنده ساخت گ مر است موضوع: ابرها از نشانه های قدرت الله عزوجل قر آن کریم : { مَ اء ً ثَ جَّ اجً ا ِ َ ات ِ ْْ صر ُ وَ أَنْ زَ لْ نَ ا مِ ن َ الْ م } { 14 } ( و از ابر ريزان فرود آورديم ر هاى مباكم آت ) ( ۱۴ ) تفسبر : واز ابرهای َاران زا و افشارند ه آب فراوان وریزنده نازل کردیم، امام طبر ی َه الله ز سند حسن از ابن عبار رو عنهما روایت می کند که « المْصرات » َه م ْنای: جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 13 ابر هاست، د و «ثجاجا » َه م ْنای : بسیار ریزنده و َارنده می َا – الله عزوجل َ ْد از ز این نه دلیل را بر اثبات زنده ساخت انکار ي گ اقامه نمود، هیچ عاقل توانات مر آنها را ندارد. زیرا: این ها همه دلایل محسور وقناعت َخش می َا ن د، بنابر این: جای برای اختلاف در َْث و وارد َاف نمی ماند، سوال از آن ز ساخت پس از همدیگر ان از چه می پرسند؟ از چبر ز ی که اثبات است ر آن، رو ن، َدیهی وآفتات این آیه دلیل نهم بر قدرت الله عزوجل د. گ می َا َ ْد از مر ز واثبات زنده ساخت موضوع: ز از نشانه های قدرت الله عزوجل ر ببر ون ساخت ز غ جات وگیاهان اززمت ونْمت هایش د می َا قر آن کریم : { َِه ِ حَ بًّ ا وَ نَ بَ اتً ا َ لِ نُ خْ رِ ج } { 15 } ( تا َدان دانه و گياه برويانيم ) ( ۱۵ ) تفسبر : تا َه سبب آن آب ریزان از ابرها ، غ جات وگیاهان زیادی را برویانیم. آیا تاحال ت ف کرده اید که چگونه از کر ود ز ساق ض ْیف گیاه ببر ون می ر ز زمت ر بت وبْد ازمدت َاردار ز منافع توی انسان در ر گردیده جهت َقا وتامت اختیارت قرار می گبر د ؟ ز فرو نمی رود؟ اگر ر چرا این ساق َه عمق زمت ز ر د در روی زمت ز می ر چنت هیچ انسان َاف نمی ماند. ز وحیوات آ یا ممکن است این ام و ر َا این و سامان ، تداوم و گفن هایش و ز تصادف خود َخودی َا ن د؟ دیدگاه بودن این امور را ز تصادف هیچ انسان منصف وعاقل نمی پذیرد ، َ که آنرا مسخره، مَحک، ر ت بنیاد ر ، غب منط ف ر وغب ز عقلات می داند. موضوع: َاغستانها از نشانه های قدرت الله عزوجل است قر آن کریم : { أَلْ فَ افً ا ٍ وَ جَ نَّ ات } { 16 } ( و َاغهاى در هم پيچيده و انبوه ) ( ۱۶ ) تفسبر : َ ز ر ونب ب ز َ ْض ه سبب آن آب َاغهای را که ر دیگر درهم پیچیده وانبوه ز َ ْض اند، پدید آوردیم ند. که دارای میوه های لذیذ ومتنوع می َا ي ز توانات ر سات که چنت دارد ز مرده را َه رو یانیدن گیاه ونبات در هر فصل از ر که زمت سال زنده کند ، بر زنده ز ساخت مردگان ز ر نب توانا است . پس هیچ دلیل مْقولی جهت انکار برای ما در زنده گ َ ْد ازمر ز ساخت َاف نماند. برعکس ؛ هم ۀ این دلایل مْقول ، محسور وقناعت کرد. ي گ رهنمات َ ْد ازمر دن مارا براثبات زنده َخش وپیوسته الله عزوجل تص ا ویر ز گوناگوت را در اثبات ز ب ر رستاخب رای ما َه نمایش می گزارد. جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 14 ها، احکام وعمل ي رهنمات 1 - اثبات عقیدۀ ز ر روز رستاخب ، جزا، توحید، و رسالت َه دلایل عقل قاطع 2 - نشانه های قدرت الله عزوجل در کاینات َخش چاللهارم: از حوادث و رخدادهای روزقیامت موضوع: ز بندگان ر اثبات داوری الله عزوجل بت قر آن کریم : { إِ ن َّ يَ وْ م َ الْ فَ صْ ل ِ كَ ان َ مِ يقَ اتً ا } { 17 } ( ً قط ْا ما وعدگاه ما َا روز داورى است ) ( ۱۷ ) تفسبر : ز مردمان َه هنگام م ْینش فر ر بیگمان روز داوری الله عزوجل در بت ا می رسد ، که می نویسد: این آیۀ مبار ر امام طبر ی َه سند حسن از قتاده در تفسب روزی است که الله ز وآخرین در ر ز اولت ر عزوجل بت مورد اعمالشان داوری می کند. موضوع: اثبات دمیدن درصور(نفخۀ دوم) قر آن کریم : { ي الصُّ ور ِ فَ تَ أْتُ ون َ أَفْ وَ اجً ا ِ ز يَ وْ م َ يُ نْ فَ خ ُ ف } { { 18 ( ود و گروه گروه بياييد روزى كه در صور دميده ) ( ۱۸ ) تفسبر : آن روز داوری روزی است که : ود و ما از قبر های تان درصور دمیده می می ز ده وگروه گروه َه سوی میدان محش جهت محاسبۀ اعمال حاض ببر ون تخ ف از آن مکان را ندارید. ي ما توانات وید. وهیچ یک از موضوع: ازپدید آمدن ر خب کاف در آسما ن ها قر آن کریم : { ْ السَّ مَ اء ُ فَ كَانَ ت ِ وَ فُ تِ حَ ت أَبْ وَ ا ًَ ا } { { 19 ( و آسمان کافته می گردد وبه صورت درهای در می آید ) ( ۱۹ ) تفسبر : ود وبرای نزول فر تگان ق می آن گاه آسمان که َخاطر اجرای فر ا ز ر مت پروردگار فرود می آیند، در وازه، دروازه می گردد. 1 - آی ۀ ( 25 ) سورۀ فرقان ز ر نب ز ر چنت خبر می دهد: وبه یاد آور روزی را که آسمان همراه َا ز ابرها وغبار غ یظ که از اثر 1 ود مراج ْه ر ابن کثب ر َه تفسب جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 15 انفجار سیارات َه وجود می آید کافته وپاره پاره می گردد عت تمام وفر تگان َا وند فرود آورده ر پیات موضوع: انجام کوه ها قر آن کریم : { ا ًَ ا َ َ ْ الْ جِ بَ ال ُ فَ كَانَ ت ِ وَ سُ بر ِّ َ ت } { 20 } ( و كوهها روان ك ود رده گردند ر ات و [چون] ) ( ۲۰ ) تفسبر : ک وکوه ها َه حر دن کنده وند وبْد از بر ت افگنده می از ان، جای مانند می گردند ر ات ، ی ْنز : کوه ها در وند هوا َه مثل غباروگردی پراکنده می اب» « ، عبارت است از: نمایش آب در هوای حقیقت ر ز ت ر کل چب گرم َه ، در آن روز ز ر زمت کوه ها كن ازجا بر ده وند می ودر هم کوبیده انجام این ومتلاش می گردند و گونه ود می : د َ که بیننده می پندارد که آنجا کوهی است ولی درحقیقت کوهی نمی َا غباری است. موضوع: دو ز خ در ز کافران است ر انتظاروکمت قر آن کریم : { إِ ن َّ جَ هَ نَّ م َ كَ انَ ت ْ مِ رْ صَ ادً ا { 21 } ( ز گاهی است ر گمان جهنم کمت ر ت ) ( ۲۱ ) تفسبر : بیگمان دوزخ کمینگاه ی بزرك برای کافران د، می َا ي هیچ کدام از آنها توانات گریخت ز از آنرا ندارند من در مثل اینکه د منش است، جهنم در ز د ر کمت ز ر کمت کافران است در کتاب « آن تدبر القر وعمل » در که این آیۀ مبار ر تفسب ز سکر ر چنت گردیده است: ود وعبور ود مگر اینکه از(َالای) جهنم رد کش داخل جنت نمی کند، اگر همراه او گذرنامه (دستاویز ی از اعمال نیکو) بود نجات پیدا می کند ولی اگر ت محبور می گردد گذر نامه ندا موضوع: از اسباب ورود َه جهنم : قر آن کریم : { ز َ مَ آ ًَ ا ر ل ِ طَّ اغِ ت } { 22 } ( كه كشان َاز براى گشتگاهی است ) ( ۲۲ ) تفســـــــبر : آ تش جهنم مکان َاز کشـــــــان می گشـــــــت برای ـــــــد، با امام طبر ی رحمه بودند که در دنیا ز ز می نویسد« آنها کسات ر این آیه چنت ر الله در تفسب کش کردند از حـــدود الله عزوجـــل تجـــاوز َـــاززدنـــد ز پروردگـــار ر نمودنـــد واز اجرای فرامت ، پس جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 16 ــــــان جهنم اســــــت گشــــــتگاه َاز امام ابن در ر کثب تفســــــبر « ز ر طاغت » ز ر چنت می نویســــــد: ند که می َا ز آنها کسات از اجرای فرمان های انبیا مخالفت نمودند موضوع: همیشه بودن کافران در جهنم : قر آن کریم : { ز َ فِ يهَ ا أَحْ قَ ا ًَ ا ر َ بِ ثِ ت } { 23 } ( گارى دراز در آن روز ماندگاراند ) ( ۲۳ ) ر تفسب : کشان در این جهنم زمانه های َدون انقطاع را ماندگار اند، امام طبر ی َه سند حسن َه نقل از قتاده در تفسبر این آیه می نویسد: آنها درجهنم زمانه های َدون انقطاع را طی میکنند، ی ْنز : زمانهای که نهاین برای آنها نیست وجهنم نیست. ز دت فنا موضوع: از احوال کافران درجهنم : قر آن کریم : { ا ًَ ا َ َ َ َ يَ ذُ وقُ ون َ فِ يهَ ا بَ رْ دً ا و َ } { 24 } ( بن در آنجا نه خنکی چشند و نه ) ( ۲۴ ) تفسبر : در می ز ز خنکی می چشند که گرمی آنها را تخفیف کند ونه نو یدت ر آنجا نه چب آنها را رفع بسازد. ی نو ند که تشنکی موضوع: نو اَۀ کافران درجهنم : قر آن کریم : { حَ مِ يمً ا وَ غَ سَّ اقً ا َّ ِ إ } { 25 } ( كاَه جز آب جو ان و چر اى ) ( ۲۵ ) تفسبر : جهنمیان آب جوش و خوناَۀ زخم در ر دوزخیان را می نو ند، امام ابن کثب تفسبر ش « غساق ز ت ْریف نموده است: آنچه از ر » را چنت َ زردا ه کها، ها، عرقها، ا د َه کیبش ازمواد سکر ده َا ود. َل؛ نو ا َۀ که تر وزخمهای اهل دوزخ یکجا ود. بت برای دوزخیان داده می عنوان موضوع: عدالت الله عزوجل قر آن کریم : { جَ زَ اء ً وِ فَ اقً ا } { 26 } ( كيفرى مناسب َا جرم آنها ) ( ۲۶ ) جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 17 تفسبر : َاورها، وگفتارهای ز ت د که َاکردارها، این مجازات میبا وپ شت آنها برابری دارد که بیان ، این آیۀ مبار کنندۀ عدالت الله عزوجل در خاص مورد این ا است ، الله عزوجل َه آنها ستم نکرده است، آنها بودند که در ارتکاب مْاو َه نفس های خود ستم نمودند مقاتل می گوید: این عذاب َا گناه آناللها برابراست، زیرا: د گب از آتش نمی َا بزر ر گب از ک نیست وهیچ عذات هیچ گناهی بزر ، الله عزوجل می دانیست که اگربرای آناللها دردنیا ک دست بردارنمی داده میشد از ی همیشکی ی زندك دند. موضوع: از باورهای ز تی که صاحبانش را برای همیشه محبور جهنم گردان د : قر آن کریم : { يَ رْ جُ ون َ حِ سَ ا ًَ ا َ إِ نَّ هُ م ْ كَ انُ وا { 27 } ( آنان بودند كه َه روز حساب اميد تند ندا ) ( ۲۷ ) تفسبر : یکی ازا سب ا ب عذاب ی همیشکی ان در جهنم اینست که: آنها امید َاز پرش تند وحسابرش را ندا وبه آن َاورمند نبودند، در کتاب « الصحیح المسبور من َاالماثور ر التفسب » َه سند صحیح َه نقل از مجاهد در ر تفسب این ز ر که چنت آیۀ مبار ده است: نو ته پروا بودند وترش ر آنها نسبت َه محاسبۀ اعمال ت ازحساب تند ندا موضوع: پیامد تکذیب آیات الهی همیشه ماندن در جهنم است. قر آن کریم : { وَ كَ ذَّ بُ وا َِآيَ اتِ نَ ا كِ ذَّ ا ًَ ا } 28 { } ( و آيات ما را سخت تكذيب میکردند ) ( ۲۸ ) تفسبر : ع ت دیگر عذاب آنها در آخرت اینست که: هر آنچه را که رسول ما برای دت انکار کردند. ان آورد، َه وج و انتشار ما را ر دعوت پیامب گرفتند. موضوع: ع م الله عزوجل ز فراخ : قر آن کریم : { ْ نَ اه ُ كِ تَ ا ًَ ا َ ي ْ ء ٍ أَحْ ص َ وَ كُل َّ ش } { 29 } (و ز را ر ما همه چب در کتاب لوح محفوظ مارش نو تیم َه ) ( ۲۹ ) تفسبر : گ، نیک وبد در ز را از کم وزیاد، کوچک وبزر ر همه چب لوح محفوظ درنو تۀ مار آورده وثبت کرده ایم. َه پس گناهکاران گمان نکنند که ما آنها را در برابر اعمالی عذاب نمودیم که مرتکب آن نشده بوده اند. جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 18 موضوع: کافران سخت ترین آیه بر : قر آن کریم : { عَ ذَ ا ًَ ا َّ ِ فَ ذُ وقُ وا ف َ َ ن ْ نَ زِ يدَ كُ م ْ إ } { 30 } ( گز پس َچشيد كه جز عذاب هر چبر ز ى ما نمی بر افزاييم ) ( ۳۰ ) ر تفسب : پس ط ْم ت خ عذاب را که در ما دامن گبر تان ز نتیجۀ کفر، فسق ونافرمات گردیده َچشید، چبر ز ی جز عذاب بر ما نمی افراییم. عبدالله پش عمرو می گوید: که بر از این آیۀ مبار داده ر کافران سخت تر نازل نگردیده است، زیرا: در این آیه خب ودکه: بر می می یا َد. ی ْنز : َه صورت دایمی ز آنها پیوسته وهمیشه عذاب فزوت کافران در َ ْدی بر عذاب لحظات ی وهمیشکی جهنم از عذاب لحظات قبل سخت تر و دید تر است. ها، احکام وعمل ي رهنمات 1 - داوری الله عزوجل درروز قیامت 2 - کش وبیان جزای ستمکاران نکوهش 3 - بیان ثبت، ضبط و مارش اعمال بندگان ومجازات ومکافات آنها 4 - عذاب آخرت برای کافران ی همیشکی 5 - استقرار ی بیان حال َد َختان وچگونکی ا ن در جهنم ر زگاران َخش پنجم: پاداش پرهب : موضوع: ر زگاری َی ت پرهب ف : قر آن کریم : ز َ مَ فَ ازً ا ر ن َّ ل ِ ْ مُ تَّ قِ ت ِإ { 31 } ( ً مس ما پر ر زگاران را هب رستگارى است ) ( ۳۱ ) تفسبر : از روش آن کریم اینست که قر انجام خوبان وبدان برا : در بیان بری بر قرار می کند، در این سوره َْد از ر زگاران را سکرمی کند. انجام پرهب انجام َدکاران، بیان هشدار وامید یک منهج وروش از رو های موثر د، تربیوی می َا بنابراین : گویا الله ک وتْالی در تبار این آ یۀ ز فرموده است ر که چنت مبار : که ز ر زگارات ز برای پرهب ر َه یقت نیست ز نفس های خود را از آنچه پروردگار ان راو حفظ کردند ، رستگاری ی بزرك است. جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 19 موضوع: از پادا ر زگاران های پرهب : قر آن کریم : { حَ دَ ائِ ق َ وَ أَعْ نَ ا ًَ ا } { 2 3 } ( َاغچه ها و تاكستانها ) ( ۳۲ ) تفسبر : د وهمچنان ز وخرم که دارای انواع میوه های لذیذ می َا ر سب َاغستانهای مشتمل است بر تاک های انگور ، موضوع: از ر زگاران های پرهب پادا : قر آن کریم : ( وَ كَ وَ اعِ ب َ أَتْ رَ ا ًَ ا ) { 3 3 } ( همسال َا س نه ز و دخبات هاى برجسته ) ( ۳۳ ) تفسبر : برای آنها در ز جنت دخبات ود َه عنوان همشداده می َا این اوصاف: 1 - که ز نوجوانات آمده است پستانهای آنها تازه بر د وفرو ، برجسته می َا افتاده نیست، 2 - درسن وسال خود برابراند ند ده َا مثل اینکه همه در یک زمان متولد ، 3 - جز َه همشان خود عشق نمی ورزند ان چشم می دوزند وهران وتنها َه 4 - پیش از آ نان کش از انسانها وجنیات َا ایشان نزدیکی وهمبسبی نکرده است موضوع: از ر زگاران های پرهب پادا : قر آن کریم : { وَ كَأْسً ا دِ هَ اقً ا } { 34 } ( و پياله هاى لبالب ) ( ۳۴ ) تفسبر : برای جنتیا که ر ات ن جام های لبر یز از اوصاف زیر را دارد ده است آماده : 1 - نشه آور نیست ، 2 - درد ایجادنمی کند وعقل را زایل نمی سازد ، 3 - گوار ا است، 4 - سفید است، 5 - لذت َخش است ، موضوع: از اوصاف جنت واهل آن ز برخ : قر آن کریم : { كِ ذَّ ا ًَ ا َ َ ُْ ون َ فِ يهَ ا لَ نْ وً ا و َ يَ سْ م َ } { 35 } جزء( 30 ) نبأ( 78 ) ر تفسب د هشکری 20 ( در آنجا نه سخن بيهوده اى نوند و نه ز دروغ ) ( ۳۵ ) تفسبر : بهشتیان در آ نجا نه سخن بیهوده، پوچ فایدۀ ر وت را می نوند ونه هم دروغ مردن را ودروغ ، چنانچه الله عزوجل در سورۀ مریم فرموده است: ( سَ ضَ مً ا َّ ِ ُْ ون َ فِ ياللهَ ا لَ نْ وً ا إ َ يَ سْ م َ وَ لَ هُ م ْ رِ زْ قُ هُ م ْ فِ يهَ ا َُ كْ رَ ة ً وَ عَ شِ يًّ ا) (در نوند، َ که تنها بهشت هیچ سخن بیهودۀ نمی ان در نوند، وروزی سلام ودرود می بهشت هرصبح و ام آماده است) 1 همچنان در سورۀ واق ْه فرموده است: ( تَ أْثِ يمً ا َ َ ُْ ون َ فِ يهَ ا لَ نْ وً ا و َ يَ سْ م َ ) (در جنت نه سخن نوند ونه سخن گناه آلود) یاوه می سَ ضَ مً ا سَ ضَ مً ا ) ً قِ يض َّ ِ (إ 2 (ودر ز جنت تنها سخن ا نوند که می سلام ودرود وپاک از هرعیب ونقص است) رسول الله ﷺ فرمودند: ... كش که ایمان َه ز دارد سخن ر الله عزوجل وروز رستاخب د نیکو َگوید ویاخاموش َا 3 رسول الله ﷺ فرمودند: ...من ضمانت می کنم برقصری در وسط جنت برای کش د... ک کند اگرچه در مزاح کردن هم که َا که دروغ را تر 4 موضوع: ها ك است؟ مالک ودهندۀ این پادا قر آن کریم : { ْ جَ زَ اء ً مِ ن رَ بِّ ك َ عَ طَ اء ً حِ سَ ا ًَ ا { } 36 } ( اين است پاداش از پروردگار تو از روى حساب ي عطات ) ( ۳۶ ) ر تفسب : آنچه را سکرنمودیم پاداش نیک و از سوی پروردگارتو است وبخشش بسنده ر کفایت کننده، فراگب و ر ت نهایت زیاد د که می َا برای آنها َه فَل ورحمت خود آماده کرده است. موضوع: وعظمت پروردگار ی بزرك ، 2 - اثبات دو اسم«رب» و«رحمن» برای الله عزوجل قر آن کریم : { يَ م ْ ِ كُ ون َ مِ نْ ه ُ خِ طَ ا ًَ ا َ ِ وَ ا لْْ َرْ ض ِ وَ مَ ا ب َ ْ نَ هُ مَ ا الرَّ حْ مَ ن ِ رَ ب ِّ السَّ مَ اوَ ات } { 37 } 1 سورۀ مریم آیۀ ( 62 ) 2 سورۀ واقْه آیۀ ( 25 ) و( 26 ) 3 صحیح البخاری( 6018 ) 4 ي ىاود( ر ز ات ز ست 4800 ْب الايمان( ) 7653 )صحیح الجامع الصنبر وزیادته( 1464 ) - ( 651 ) حسن. صحیح البغیب والبهیب( 139 ) - ( 2 )